01 Ago Berekeningen laten zien hoe een zombillion de financiële wereld kan beïnvloeden

Berekeningen laten zien hoe een zombillion de financiële wereld kan beïnvloeden

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in financiële kringen, alhoewel het geen gevestigde economische term is. Het verwijst naar een hypothetisch scenario waarin een gigantisch aantal bedrijven, of een aanzienlijk deel van de economie, in een staat van technische insolventie verkeert, maar door diverse factoren – zoals overheidssteun, kunstmatige lage rentetarieven, of complexe financiële constructies – kunstmatig in leven wordt gehouden. Deze bedrijven, hoewel niet levensvatbaar op eigen kracht, blijven opereren, waardoor een ongezonde en potentieel instabiele economische situatie ontstaat. Het is een alarmerend beeld, dat vragen oproept over de fundamentele gezondheid van onze moderne economie.

Het is belangrijk om te begrijpen dat een ‘zombillion’ geen momentopname is, maar een proces. Het is een accumulatie van factoren die leiden tot het ontstaan en in stand houden van bedrijven die eigenlijk failliet zouden moeten gaan. Dit proces kan jaren duren en zich geleidelijk aan ontwikkelen, waardoor de signalen van naderend gevaar vaak worden gemist of genegeerd. De gevolgen van een dergelijk scenario kunnen verstrekkend zijn, variërend van verminderde productiviteitsgroei en lagere investeringen tot een volledige financiële crisis.

De Oorsprong en Evolutie van de Zombification

De term ‘zombiebedrijf’ werd al eerder gebruikt, maar de schaal van het potentiele probleem, de mogelijkheid van een ‘zombillion’, is relatief recent onder de aandacht gekomen. De financiële crisis van 2008 speelde een cruciale rol in het creëren van de omstandigheden waarin zombificatie kon floreren. Na de crisis hielden overheden wereldwijd massale reddingsoperaties uit om het financiële systeem te stabiliseren. Hoewel deze operaties nodig waren om een volledige ineenstorting te voorkomen, hadden ze ook een onbedoeld neveneffect: ze hielden onrendabele bedrijven in leven die anders failliet zouden zijn gegaan. Deze bedrijven bleven schulden aangaan en verliezen genereren, maar konden blijven functioneren dankzij de lage rentetarieven en de continue toevoer van goedkoop geld.

De lage rentetarieven die in de jaren na 2008 werden gehanteerd, waren een belangrijke factor in het in stand houden van zombificatie. Bedrijven met een hoge schuldenlast konden door de lage rentekosten hun rentebetalingen gemakkelijk voldoen, waardoor ze geen prikkel hadden om hun kosten te verlagen of hun efficiëntie te verbeteren. Dit leidde tot een situatie waarin ze kunstmatig in leven werden gehouden, terwijl ze eigenlijk niet in staat waren om concurrerend te blijven. Daarnaast droegen ook complexe financiële constructies, zoals collateralized debt obligations (CDO’s) en andere vormen van securitisatie, bij aan het verbergen van de werkelijke risico's in de economie.

De Impact van Negatieve Rente op Zombificatie

De introductie van negatieve rentetarieven door de Europese Centrale Bank (ECB) en andere centrale banken heeft het probleem van zombificatie verder verergerd. Negatieve rentetarieven betekenen dat banken eigenlijk moeten betalen om geld te parkeren bij de centrale bank. Dit stimuleert banken om meer leningen te verstrekken, ook aan bedrijven die anders geen krediet zouden krijgen. Het resultaat is dat steeds meer zombibedrijven toegang krijgen tot goedkoop geld, waardoor hun overleving wordt verlengd en de economische efficiëntie verder wordt geschaad. Dit creëert een perverse stimulans en zet de natuurlijke selectie binnen de markt geheel buiten werking.

De tabel hierboven geeft een indicatie van de toename van het percentage zombibedrijven over de afgelopen jaren. Het is belangrijk op te merken dat deze cijfers schattingen zijn, aangezien er geen eenduidige definitie is van een ‘zombibedrijf’.

De Gevolgen voor de Economische Groei

De aanwezigheid van een groot aantal zombibedrijven heeft negatieve gevolgen voor de economische groei. Deze bedrijven concurreren met gezonde bedrijven en drukken de prijzen, waardoor de winstmarges van de gezonde bedrijven worden verlaagd. Dit leidt tot minder investeringen en innovatie, en uiteindelijk tot een lagere productiviteitsgroei. Daarnaast absorberen zombibedrijven een aanzienlijk deel van de beschikbare kredietverlening, waardoor er minder geld beschikbaar is voor investeringen in nieuwe en veelbelovende bedrijven. Dit remt de economische dynamiek en belemmert de creatie van nieuwe banen.

Een ‘zombillion’ zou betekenen dat de economische groei nog verder wordt afgeremd. In een dergelijk scenario zouden de kapitaalallocatie en de productiviteitsgroei ernstig worden verstoord. Het zou de efficiëntie van de markt ondermijnen en de kans op een langdurige economische stagnatie vergroten. Bovendien zou het de kwetsbaarheid van het financiële systeem vergroten, aangezien een plotselinge golf van faillissementen de banken en andere financiële instellingen in ernstige problemen zou kunnen brengen.

De Rol van Overheidssteun

Overheidssteun, in de vorm van leningen, garanties en belastingvoordelen, kan een belangrijke rol spelen in het in stand houden van zombificatie. Hoewel overheidssteun in sommige gevallen noodzakelijk kan zijn om bedrijven te redden en banen te behouden, kan het ook leiden tot het kunstmatig in leven houden van bedrijven die eigenlijk failliet zouden moeten gaan. Het is daarom belangrijk dat overheidssteun selectief en tijdelijk is, en dat er strikte voorwaarden worden verbonden aan de verstrekking van steun. Een te genereus steunpakket kan immers leiden tot moral hazard en perverse stimulansen, waardoor het probleem van zombificatie wordt verergerd.

• Het identificeren van zombibedrijven is cruciaal voor het implementeren van effectieve beleidsmaatregelen.
• Beperking van overheidssteun en gerichte steun voor levensvatbare bedrijven.
• Stimulering van herstructurering en faillissementsprocedures.
• Verhogen van de transparantie in de financiële sector.
• Aanpakken van de onderliggende oorzaken van zombificatie, zoals lage rentetarieven en complexe financiële constructies.

Deze punten vormen een eerste stap in het aanpakken van het probleem van zombificatie en het creëren van een gezondere en veerkrachtigere economie.

De Internationale Implicaties

De gevolgen van een ‘zombillion’ zijn niet beperkt tot één land of regio. In een geglobaliseerde economie zijn de onderlinge afhankelijkheden groot, waardoor een crisis in één land snel kan overslaan naar andere landen. Een ‘zombillion’ in bijvoorbeeld de Verenigde Staten of de Eurozone zou de wereldeconomie kunnen destabiliseren en leiden tot een wereldwijde recessie. Dit zou vooral negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkelingslanden, die vaak afhankelijk zijn van de export naar de ontwikkelde landen.

Daarnaast zou een ‘zombillion’ de internationale handelsbetrekkingen kunnen verstoren. Als bedrijven in verschillende landen kunstmatig in leven worden gehouden, kan dit leiden tot oneerlijke concurrentie en handelsspanningen. Het is daarom belangrijk dat landen samenwerken om het probleem van zombificatie aan te pakken en een gelijk speelveld te creëren.

De Rol van Internationale Organisatie

Internationale organisaties, zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank, kunnen een belangrijke rol spelen in het monitoren van de ontwikkeling van zombificatie en het adviseren van landen over passende beleidsmaatregelen. Het IMF kan bijvoorbeeld landen helpen bij het identificeren van zombibedrijven en het implementeren van herstructureringsprogramma’s. De Wereldbank kan landen helpen bij het verbeteren van hun financiële stabiliteit en het creëren van een gunstig investeringsklimaat. Deze organisaties kunnen ook een platform bieden voor internationale samenwerking en het delen van best practices.

1. Monitoren van de financiële stabiliteit van landen.
2. Adviseren over beleidsmaatregelen ter aanpakking van zombificatie.
3. Faciliteren van internationale samenwerking.
4. Bieden van technische assistentie aan landen.
5. Bevorderen van transparantie en verantwoording in de financiële sector.

Het is essentieel dat internationale organisaties hun rol serieus nemen en proactief optreden om de risico’s van een ‘zombillion’ te beperken.

De Toekomst van de Financiële Stabiliteit

De vraag is niet óf er een correctie zal plaatsvinden in de financiële markten, maar wanneer. De langdurige periode van lage rentetarieven en kwantitatieve versoepeling heeft geleid tot een ongekende hoeveelheid schulden en een aanzienlijke toename van het aantal zombibedrijven. Wanneer de rentetarieven uiteindelijk worden verhoogd, zal de druk op deze bedrijven toenemen en zal een golf van faillissementen waarschijnlijk onvermijdelijk zijn.

Het is cruciaal dat overheden en centrale banken zich voorbereiden op deze correctie en maatregelen nemen om de impact te beperken. Dit omvat het versterken van de financiële sector, het verbeteren van de regelgeving en het creëren van een buffer om eventuele verliezen op te vangen. Daarnaast is het belangrijk om de economische groei te stimuleren en de productiviteit te verhogen, zodat de economie veerkrachtiger wordt en beter in staat is om schokken op te vangen. Een proactieve en verantwoorde aanpak is essentieel om de financiële stabiliteit te waarborgen en de risico’s van een ‘zombillion’ te minimaliseren.

De Mogelijkheid van een Nieuwe Financiële Architectuur

De huidige situatie roept de vraag op of de huidige financiële architectuur nog wel geschikt is voor de uitdagingen van de 21e eeuw. De complexe financiële constructies en de ongekende hoeveelheid schulden maken het systeem kwetsbaar voor schokken en vergroten het risico op een nieuwe crisis. Misschien is het tijd voor een heroverweging van de fundamentele principes van het financiële systeem en de ontwikkeling van een nieuwe architectuur die veerkrachtiger, transparanter en verantwoorder is. Dit zou kunnen inhouden dat er strengere eisen worden gesteld aan de kapitaalbuffers van banken, dat de derivatenmarkt wordt gereguleerd en dat er meer aandacht wordt besteed aan de risico’s van schuldgedreven groei. Een dergelijke herziening zal ongetwijfeld controversieel zijn, maar kan wel noodzakelijk zijn om de financiële stabiliteit op de lange termijn te waarborgen. Het is wellicht een heroverweging van het concept van ‘te groot om te falen’, waarbij de mogelijkheid van geordende afwikkeling van grote financiële instellingen moet worden overwogen.

Een dergelijke verandering vergt moedige beslissingen en internationale samenwerking. Het vereist een verschuiving van de focus op kortetermijnwinst naar langetermijnstabiliteit en een erkenning van de fundamentele risico’s die inherent zijn aan het moderne financiële systeem. Alleen door een proactieve en verantwoorde aanpak kunnen we de risico’s van een ‘zombillion’ minimaliseren en een duurzame en veerkrachtige economie creëren voor toekomstige generaties.